Koningsbergen.nl

Breng een stad tot leven

Roterende header

Dom van Koningsbergen

De Dom van Koningsbergen is een van de weinige gebouwen die in het huidige Kaliningrad de herinnering aan het oude Koningsbergen in leven houden. Hoewel ook dit gebouw door de fosforbombardementen van augustus 1944 zwaar verwoest werd, sloopten de Russen de ruïnes van de Dom niet. Vanaf 1993 werd het markante gebouw vervolgens bijna volledig in haar oude glorie hersteld.

3D-weergave van de Dom van Koningsbergen

De bouw van de Dom van Koningsbergen

In 1330 begon de bouw van de kathedraal zoals we deze nu kennen. Daarvoor had op dezelfde plek enige decennia een kleinere kerk dienst gedaan. Na enkele meningsverschillen over de bouw met de Duitse ridderorde, die niet wilde dat de Dom een tweede vesting naast het Slot van Koningsbergen zou worden, werd vanaf 1333 volop gewerkt om de Dom van Koningsbergen af te bouwen. De oplevering van het bouwwerk vond plaats rond 1380, al zou het nog tot het einde van de veertiende eeuw duren voor de fresco’s helemaal gereed waren.

Belangwekkende verbouwingen

In de eeuwen die volgden, vonden hierna enkele belangwekkende verbouwingen plaats. Zo werd de Dom halverwege de vijftiende eeuw alweer verbouwd en werden gewelven in de beide schepen aangebracht. In 1544 brandden beide westelijke torens van de Dom van Koningsbergen af. Enkel de meest zuidelijke van de twee werd hierna herbouwd, waarbij het opvallende twaalfhoekige dak op de toren werd geplaatst. In 1640 werd in deze toren bovendien een uurwerk ingebouwd.

Vermeldenswaardig is verder dat in 1523 de eerste protestantse (Lutherse) preek in de Dom van Koningsbergen werd gehouden. Onder invloed van de Reformatie vielen in de Duitse landen vele vorstendommen voor de Lutherse geloofsleer. Ook Pruisen en haar hoofdstad Koningsbergen liet zij niet ongemoeid.

De Dom van Koningsbergen tijdens het keizerrijk

Na de vereniging van het Duitse Rijk in 1871 en het nieuwe elan dat de Duits/Pruisische natie hiermee won, kreeg de Dom van Koningsbergen een grote opknapbeurt. Diverse andere belangwekkende gebouwen in het Duitse keizerrijk kregen in deze periode overigens een facelift. In 1883 vond een uitgebreide restauratie plaats, net als tussen 1901 en 1907. In 1888 werd het orgel uit 1695 vernieuwd.

Verwoesting en herstel

Tijdens het bombardement van Koningsbergen eind augustus 1944 vernietigde de Royal Airforce haast de gehele historische binnenstad. Bij dit bombardement werd voor de eerste maal gebruik gemaakt van fosforbommen, en deze misten hun uitwerking niet. De Dom werd niet gespaard en brandde voor een goed deel af. Na de overdracht van Koningsbergen aan de Sovjet-Unie braken de Russen vele gebouwen compleet af. De uitgebrande ruïne van de Dom lieten zij echter onaangetast, hoogstwaarschijnlijk vanwege de aanwezigheid van het graf van de bekende Koningsbergse filosoof Immanuel Kant.

In 1960 werd de ruïne van de Dom vervolgens aangemerkt als cultureel erfgoed. Tussen 1972 en 1974 vond een eerste poging tot restauratie van het bouwwerk plaats, maar pas na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie werd een grootscheepse restauratie op touw gezet. Dit leidde ertoe dat tussen 1993 en 1998 de complete Dom van Koningsbergen in haar oude glorie werd hersteld. Hierbij moet overigens worden opgemerkt dat critici menen dat dit niet altijd even zorgvuldig gebeurde.

De Dom van Koningsbergen heden ten dage

De bibliotheek van Wallenrodt

Vermeldenswaardig is verder dat in de Dom van Koningsbergen tussen 1650 en 1944 de beroemde bibliotheek van Wallenrodt gevestigd was. Na de bombardementen in 1944 brandde de gehele bibliotheek, inclusief al het aanwezige materiaal, af. Tijdens de restauratie van de Dom in de jaren negentig van de vorige eeuw werd de bibliotheek van Wallenrodt echter opnieuw ingericht.