Koningsbergen.nl

Breng een stad tot leven

Roterende header

Petra Reski – Ein Land so weit

Het boek ‘Ein Land so weit‘ (‘Een land zo ver’, red.) van Petra Reski geeft op geheel eigen wijze een imponerende blik op het tragische verleden van Oost-Pruisen. Als kind van een Oost-Pruisische vader en Silezische moeder groeit Reski op in een gezin waarin de verdrijving uit deze voormalige ‘Oostgebieden’ een continu terugkerend thema is. Hoewel de auteur zich hieraan in haar jonge jaren vooral stoort, biedt een toevallig bezoek aan de omgeving van Olsztyn (Allenstein) in het tegenwoordige Polen haar onverwacht een kans meer over het verleden van haar vader, grootouders en voorvaderen aan de weet te komen.

Ein Land so weit: een fascinerende ontdekking

Cover van Ein Land so weit Eenmaal in de omgeving van Allenstein aangekomen gaat Petra Reski op zoek naar het dorpje Reußen, waar haar grootouders leefden. Omdat ze op dat moment de Poolse naam voor dit dorp nog niet kent, duurt het even voordat zij in het tegenwoordige Ruś arriveert. Vrijwel direct na haar aankomst raakt zij in gesprek met de hoogbejaarde Frau Piatek. Al spoedig komen zij erachter dat deze voor Reski wildvreemde mevrouw haar opa en oma nog gekend heeft. Hier begint een fascinerende herontdekking van de Oost-Pruisische tak van haar familie. Mevrouw Piatek kent nog twee dames in het dorp die de opa en oma van Petra Reski nog gekend hebben. Zowel Frau Jekosch als Frau Leszinski zitten vol met verhalen over het verleden van haar familie. Alle dames schromen bovendien niet om ook hun eigen verleden met de auteur te delen, waardoor een bijzonder compleet en persoonlijk beeld over de ondergang van de voormalige Oost-Pruisische gebiedsdelen ontstaat.

Oost-Pruisen als generatieconflict

Toch is het niet alleen de familiegeschiedenis die dit boek zo interessant maakt. Het beeld dat van Oost-Pruisen geschapen wordt, is minstens zo boeiend. Zo krijgt de lezer bij tijd en wijle een duidelijk beeld van de vroegere Duitse deelstaat voorgeschoteld, maar wordt aan de hand van de vertelde verhalen ook inzichtelijk hoe het met de Poolse delen van Oost-Pruisen verder is gegaan na de Tweede Wereldoorlog. De haast onoverbrugbare verschillen met de vercommercialiserende BRD komen in sommige hoofdstukken helder over het voetlicht. Daarbij biedt de manier waarop Reski in heden en verleden tegen de voormalige Oost-Duitse provincies aankeek een interessante blik op de wijze waarop in Duitsland door verschillende generaties om werd gegaan met de territoriale verliezen van de Tweede Wereldoorlog. Oost-Pruisen als inzet van een generatieconflict, wie wil daar niet meer over weten?

Oost-Pruisische tongval

Een laatste aspect dat ‘Ein Land so weit’ de moeite van het lezen waard maakt, is de wijze waarop de Oost-Pruisische tongval fonetisch in het boek verwerkt is. Op die manier kun je als lezer een glimp opvangen van het Duits zoals het ooit in het oosten van Europa werd gesproken. Dit aspect illustreert bijzonder goed wat een aansprekende titel het boek van Reski eigenlijk wel niet is. Voor een ieder met een gedegen basiskennis van de geschiedenis van de Duitse verdrijving is ‘Ein Land so weit‘ daarom een boek dat zeker niet in de boekenkast mag ontbreken.